Burton çizgisi (Burtonian line), diş etlerinde özellikle diş–dişeti birleşiminde görülen, mavi-siyah renkli ince bir banttır. En klasik olarak kronik kurşun (Pb) maruziyeti ile ilişkilidir ve ağır metal zehirlenmelerinin fizik muayenedeki önemli ipuçlarından biridir. Çizgi genellikle ağrısızdır ve hastalar tarafından fark edilmeyebilir.
Burton Çizgisinin Oluşum Mekanizması
Burton çizgisi, kurşunun dolaşıma geçtikten sonra ağız boşluğundaki bakterilerin ürettiği sülfür iyonları ile reaksiyona girerek kurşun sülfür (PbS) oluşturması sonucu meydana gelir. Bu koyu renkli bileşik, diş etlerinin kenarlarında birikir ve karakteristik renk değişikliğine yol açar. Özellikle ağız hijyeninin kötü olduğu bireylerde çizgi daha belirgin görülebilir.
Klinik Özellikler
Burton çizgisi genellikle:
- Diş etlerinin serbest kenarında
- Mavi, mor veya siyaha yakın renkte
- İnce, düzgün sınırlı bir bant şeklinde ortaya çıkar
Bu bulgu tek başına tanı koydurucu değildir ancak kurşun zehirlenmesi şüphesini güçlendiren önemli bir fizik muayene bulgusudur.
Hangi Durumlarda Görülür?
Burton çizgisi en sık kronik kurşun maruziyetinde görülür. Bunun yanı sıra nadiren diğer ağır metallerle ilişkili benzer diş eti pigmentasyonları tanımlanmıştır. Kurşun maruziyeti genellikle endüstriyel ortamlarda çalışan kişilerde, eski boyalarla temas edenlerde veya kontamine su kaynaklarına maruz kalan bireylerde ortaya çıkabilir.
Eşlik Eden Klinik Bulgular
Kurşun zehirlenmesi olan hastalarda Burton çizgisine ek olarak şu bulgular görülebilir:
- Karın ağrısı ve kabızlık
- Nörolojik semptomlar (baş ağrısı, periferik nöropati)
- Anemi
- Yorgunluk ve konsantrasyon bozukluğu
Bu nedenle Burton çizgisi saptanan hastalarda sistemik değerlendirme büyük önem taşır.
Tanı Yaklaşımı
Burton çizgisi klinik muayenede fark edilir. Tanının doğrulanması için:
- Kanda kurşun düzeyinin ölçülmesi
- Tam kan sayımı
- Gerekirse diğer ağır metal analizleri
yapılmalıdır. Diş eti pigmentasyonunun diğer nedenleriyle ayırıcı tanı da göz önünde bulundurulmalıdır.
Tedavi ve Yönetim
Tedavinin temelini kurşun maruziyetinin ortadan kaldırılması oluşturur. Kan kurşun düzeyi yüksek olan hastalarda şelasyon tedavisi uygulanabilir. Ağız hijyeninin iyileştirilmesi, diş eti görünümünün zamanla düzelmesine katkı sağlayabilir.
Ayırıcı Tanı
Bazı diğer diş eti pigmentasyonlarıyla karışabilir. Bunlar arasında:
- Bizmut veya cıva ile ilişkili çizgiler
- Melanin pigmentasyonu
- İlaçlara bağlı diş eti renk değişiklikleri
yer alır. Klinik öykü ve laboratuvar bulguları ayırıcı tanıda belirleyicidir.
Sonuç
Burton çizgisi, kronik kurşun zehirlenmesinin klasik fakat günümüzde nadir görülen fizik muayene bulgularından biridir. Erken fark edilmesi, altta yatan ağır metal maruziyetinin saptanması ve ciddi sistemik komplikasyonların önlenmesi açısından büyük önem taşır.