Charcot triadı, üç klinik bulgunun birlikte görülmesiyle tanımlanan klasik bir semptom grubudur. Tıpta iki farklı kullanım vardır: biri akut kolanjit bağlamında hepatobiliyer sistem için, diğeri beyincik (serebellum) tutulumunu düşündüren nörolojik bulgular için kullanılır.
Bu yazıda her iki kullanım basit ve sözlük formatında özetlenmiştir.
Klinik kullanım: Akut kolanjit triadı (ateş–sarılık–sağ üst kadran ağrısı)
Akut kolanjitte görülen klasik üçlü şunlardan oluşur:
- Ateş (çoğu hastada titreme eşlik edebilir)
- Sarılık (ikterus)
- Sağ üst kadran/epigastrik ağrı
Bu tablo genellikle safra yolları tıkanıklığı ve buna eklenen bakteriyel enfeksiyon ile ilişkilidir. En sık neden koledok taşıdır; ayrıca darlıklar ve tümörler de sorumlu olabilir.
Nörolojide Charcot triadı (beyincik bulguları)
Nörolojik kullanımda üçlü şu bulgulardan oluşur:
- Nistagmus
- İntansiyon tremoru
- Dizartri (skandande konuşma)
Bu bulgular birlikte görüldüğünde serebellar disfonksiyonu düşündürür. Tarihsel olarak özellikle multipl skleroz ile anılsa da tek başına belirli bir hastalığa özgü değildir.
Reynolds pentadı (şiddetli kolanjit ve sepsis)
Ağır enfeksiyon geliştiğinde klasik üçlüye iki bulgu daha eklenebilir:
- Hipotansiyon
- Bilinç değişikliği (konfüzyon)
Bu tablo septik kolanjit lehinedir ve acil müdahale gerektirir.
Tanı nasıl konur?
Tanı klinik bulgularla başlar ve aşağıdakilerle desteklenir:
- Laboratuvar: bilirubin, ALP, GGT, CRP, lökosit
- Görüntüleme: ultrasonografi; gerekli durumlarda MRCP veya ERCP
Ayırıcı tanı
Benzer yakınmalar şu durumlarda da görülebilir:
- Akut pankreatit
- Akut hepatit
- Safra kesesi iltihabı
- Sepsis (diğer odaklar)
Bu nedenle klinik değerlendirme görüntüleme ve laboratuvar ile birlikte yapılır.
Tedavi yaklaşımı
Tedavi çoğunlukla şunları içerir:
- Uygun antibiyotik tedavisi
- Tıkanıklığın giderilmesi (çoğunlukla ERCP ile drenaj)
- Ağır olgularda yoğun bakım desteği
Sık sorulan sorular
Charcot bulgusu nedir?
“Charcot bulgusu” ifadesi genellikle triadı oluşturan belirtileri veya Charcot ile ilişkili klinik bulguları anlatmak için kullanılır. Tek bir bulgu, tek başına kesin tanı koydurmaz.
Charcot pentadı nedir?
Günlük pratikte kastedilen çoğunlukla Reynolds pentadıdır: klasik üçlüye hipotansiyon ve bilinç değişikliğinin eklenmesidir.
Charcot eklemi nedir tıpta?
Charcot eklemi, nöropatik artropatiye bağlı eklem yıkımıdır ve en sık diyabetik nöropati ile ilişkilidir. Akut kolanjitteki klinik üçlü ile aynı şey değildir.