Pastia çizgileri, özellikle kızıl hastalığı (scarlet fever) başta olmak üzere A grubu beta-hemolitik streptokok enfeksiyonlarında görülebilen, deri kıvrımlarında belirginleşen parlak kırmızı çizgiler ile karakterize klasik bir klinik bulgudur. En sık koltuk altı, kasık, dirsek ve diz arkası gibi fleksural bölgelerde ortaya çıkar.
Bu bulgu, 19. yüzyılın sonlarında Alman hekim Eduard von Pastia tarafından tanımlanmıştır ve günümüzde hâlâ klinik tanıda destekleyici bir işaret olarak kabul edilir.
Pastia Çizgileri Nasıl Görünür?
Pastia çizgileri, yaygın döküntü zemini üzerinde deri kıvrımlarında daha koyu, çizgi şeklinde kızarıklıklar olarak fark edilir. Basmakla solmayan veya geç solan bu çizgiler, çevredeki döküntüye kıyasla daha belirgindir.
Tipik özellikler:
- Parlak kırmızı veya morumsu kırmızı renk
- Deri kıvrımlarında net sınırlar
- Zımpara kağıdı hissi veren döküntü ile birlikte görülmesi
- Enfeksiyon iyileştikçe kaybolması
Pastia Çizgileri Neden Oluşur?
Pastia çizgilerinin temel nedeni, streptokok bakterilerinin salgıladığı eritrojenik toksinlerdir. Bu toksinler:
- Kılcal damarlarda genişlemeye
- Deri altı kan akımının artmasına
- Özellikle basınç ve sürtünmenin fazla olduğu kıvrım bölgelerinde kızarıklığın yoğunlaşmasına
yol açar. Sonuç olarak Pastia çizgileri ortaya çıkar.
Hangi Hastalıklarda Görülür?
Pastia çizgileri en sık:
- Kızıl hastalığı
- Streptokok farenjiti (kızıl eşlik ediyorsa)
durumlarında izlenir.
Ayırıcı tanıda düşünülmesi gereken ancak genellikle Pastia çizgileri göstermeyen durumlar:
- Kawasaki hastalığı
- Toksik şok sendromu
- Viral ekzantemler
- İlaç döküntüleri
Bu nedenle Pastia çizgileri, kızıl lehine güçlü ama tek başına yeterli olmayan bir klinik bulgudur.
Pastia Çizgilerinin Tanısal Önemi
Pastia çizgileri:
- Kızıl hastalığı için destekleyici tanı kriteridir
- Özellikle çocuk hastalarda klinik şüpheyi güçlendirir
- “Çilek dil”, ateş, boğaz ağrısı ve yaygın döküntü ile birlikte değerlendirildiğinde anlam kazanır
Kesin tanı için:
- Boğaz kültürü
- Hızlı streptokok antijen testi
gibi yöntemler gereklidir.
Pastia Çizgileri Kalıcı mıdır?
Hayır. Altta yatan enfeksiyon uygun antibiyotik tedavisiyle düzeldiğinde:
- Döküntü geriler
- Pastia çizgileri tamamen kaybolur
- Kalıcı iz bırakmaz
Sık Sorulan Sorular (FAQ)
Pastia çizgileri bulaşıcı mıdır?
Hayır. Pastia çizgileri bulaşıcı değildir; ancak altta yatan streptokok enfeksiyonu bulaşıcı olabilir.
Pastia çizgileri her kızıl hastasında görülür mü?
Hayır. Her hastada ortaya çıkmaz; yokluğu kızıl hastalığını dışlamaz.
Yetişkinlerde görülür mü?
Nadirdir ama görülebilir. En sık çocuklarda izlenir.
Özet
Pastia çizgileri, kızıl hastalığına özgü kabul edilen, deri kıvrımlarında ortaya çıkan parlak kırmızı çizgilerle karakterize önemli bir klinik bulgudur. Streptokok toksinlerine bağlı gelişir ve tanıda destekleyici rol oynar. Uygun tedaviyle tamamen kaybolur.
Kaynaklar
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
Scarlet Fever (Kızıl Hastalığı) – Klinik bulgular ve döküntü özellikleri
https://www.cdc.gov/groupastrep/diseases-public/scarlet-fever.html
Public Domain – eğitim amaçlı kullanıma uygundur. - DermNet New Zealand
Scarlet fever – Dermatolojik bulgular ve ayırıcı tanı
https://dermnetnz.org/topics/scarlet-fever
Creative Commons BY-NC-ND lisansı. - Harrison’s Principles of Internal Medicine
Streptokok enfeksiyonları ve kızıl hastalığı bölümü
McGraw-Hill Education, 21. Baskı.