Kronik pankreatit, pankreasın tekrarlayan inflamatuvar hasara maruz kalması sonucu normal bez dokusunun yerini fibrotik dokunun almasıyla ortaya çıkar. Bu süreç pankreasın sindirim enzimleri ve hormon üretme kapasitesini kalıcı olarak bozar. Hastalık çoğu zaman tekrarlayan akut pankreatit ataklarının ardından gelişir.
Bu içerik Gastroenteroloji alanında değerlendirilen ve Hastalıklar kategorisine ait bir konudur.
Kronik Pankreatitin Nedenleri
Kronik pankreatitin en sık nedeni uzun süreli ve aşırı alkol kullanımıdır. Alkol, pankreas hücrelerinde doğrudan toksik etki oluşturarak inflamasyonu tetikler.
Diğer önemli nedenler arasında genetik yatkınlık, otoimmün pankreatit, pankreas kanal anomalileri ve tekrarlayan akut pankreatit atakları yer alır. Bazı olgularda ise altta yatan neden saptanamaz ve hastalık idiopatik olarak kabul edilir.
Belirtiler ve Klinik Bulgular
Kronik pankreatitin en sık görülen belirtisi tekrarlayan veya sürekli karakterde karın ağrısıdır. Ağrı genellikle epigastrik bölgede hissedilir ve sırta yayılabilir.
Ekzokrin pankreas yetmezliğine bağlı olarak yağlı ve kötü kokulu dışkı, şişkinlik ve kilo kaybı gelişebilir. Endokrin yetmezlik ilerlediğinde diyabet ortaya çıkabilir. İleri evre hastalarda malnütrisyon ve vitamin eksiklikleri görülebilir.
Tanı Yaklaşımı
Kronik pankreatitte tanı çoğunlukla klinik bulgular ve görüntüleme yöntemleri ile konur. Serum amilaz ve lipaz düzeyleri genellikle normal sınırlarda veya hafif yüksek olabilir, bu nedenle tanı için yeterli değildir.
Bilgisayarlı tomografi pankreas kalsifikasyonlarını ve fibrotik değişiklikleri gösterebilir. MRCP ve endoskopik ultrasonografi pankreas kanallarının ayrıntılı değerlendirilmesinde önemli rol oynar. Dışkıda elastaz düzeyinin düşüklüğü ekzokrin pankreas yetmezliğini düşündürür.
Hastalık Seyri ve Komplikasyonlar
Kronik pankreatit ilerleyici bir hastalıktır. Zamanla pankreas fonksiyonları daha da azalır ve komplikasyon riski artar. Psödokist oluşumu, safra yolu darlıkları, diyabet ve nadiren pankreas kanseri gelişimi söz konusu olabilir.
Bu nedenle hastaların uzun dönem düzenli takibi büyük önem taşır.
Tedavi Yaklaşımı
Kronik pankreatitte tedavi, hastalığı tamamen ortadan kaldırmaktan ziyade semptom kontrolüne ve komplikasyonların önlenmesine yöneliktir.
Alkol ve sigaranın tamamen bırakılması tedavinin temelini oluşturur. Ekzokrin yetmezliği olan hastalarda pankreatik enzim replasmanı uygulanır. Ağrı yönetimi için analjezikler ve gerektiğinde girişimsel yöntemler kullanılabilir. Diyabet gelişen olgularda uygun glisemik kontrol sağlanmalıdır.
Seçilmiş hastalarda endoskopik veya cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Klinik Önemi
Kronik pankreatit, uzun süreli seyri ve geri dönüşümsüz yapısal hasarı nedeniyle hastaların yaşam kalitesini ciddi biçimde etkileyen bir hastalıktır. Erken tanı, risk faktörlerinin ortadan kaldırılması ve multidisipliner yaklaşım ile hastalık yükü azaltılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Kronik pankreatit tamamen iyileşir mi?
Hayır. Kronik pankreatitte gelişen fibrozis geri dönüşsüzdür. Tedavi semptomları azaltmaya ve komplikasyonları önlemeye yöneliktir.
Kronik pankreatit akut pankreatitten sonra mı gelişir?
Sıklıkla evet. Özellikle tekrarlayan akut pankreatit atakları kronik pankreatite zemin hazırlayabilir.
Kronik pankreatitte beslenme nasıl olmalıdır?
Düşük yağlı beslenme, alkolün tamamen bırakılması ve gerekli durumlarda enzim replasmanı önerilir.
İlgili Tıbbi Terimler
Akut pankreatit, steatore, ekzokrin pankreas yetmezliği, pankreatik enzimler, diyabet
Klinik yaklaşım ve tedavi ilkeleri, Mayo Clinic ve NICE tarafından yayımlanan güncel kılavuzlarla uyumludur.
⚠️ Sorumluluk Reddi
Bu içerik yalnızca tıbbi bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi süreçlerinde klinik değerlendirme esastır ve kendi kendine tanı amacıyla kullanılamaz.